Денес е последниот ден од 40-дневниот пост. Бадник се прославува ден пред Божик и претставува последен и најстрог ден на божиќниот пост, како и голема среќа, бидејќи претходи на денот на Исусовото раѓање.

Бадник името го добил по гранка од даб – бадник која се сече на тој ден, се внесува дома и се пали. Постојат разни обичаи кои се поврзуваат за овој ден, малку од нив се одржале до денес.

Еве какви се обичаите на Бадник:

Бадниково гранче, слама и темјан

Обичајот за сечењето на бадниковотото гранче се поврзува со витлеемските пастири. Тие, на знакот на Ѕвездата дека се родил Исус Христос Спасителот, насекле гранки од бадник и ги однеле во пештерата да запалат оган и да го стоплат бебето Исус и неговата мајка.

Во минатото домаќините уште во рана зора со пушки оделе да сечат бадник, кој потоа до вечерта го чуваат покрај куќата, пред да го внесат и стават на огништето. Денес обичаите се прилагодени на времето во кое живееме, па бадникот најчесто се купува на пазар навечер или на самото утро на Божик, се носи дома и се става покрај икона.

Вечерта на Бадник, домаќинот на куќата со синовите го внесува бадникот, сламата и печеницата. Сламата се посипува низ цела куќа, а посебно таму каде што се служи вечера. Бадникот се поставува на огништето и се пали, потоа се пали и свеќа и домашните едни на други си го честитаат празникот, читаат молитва, се кади со темјан, а потоа се почнува со вечерата која е посна и се ужива во семејниот мир.

Домот и трпезата најпрво мора да бидат накадени со темјан за здравје, бидејќи според народното верување, со кадењето се протеруваат злите духови.

Посна трпеза 

На празничната трпеза се ставаат исклучиво посни јадења како грав, сарми, ошав, тиква приготвена на пареа, печена тиква, туршија, овошје, мед, ореви и друго. Нивниот број треба да биде непарен – 7, 9 или 11.

Гравот е симбол на плодност и плодна година. Варената пченица и оревите се желба за забавен и богат живот во новата година. Сармата и полнети пиперки се желба за добра жетва.

Во некои краеви, со вечерата се пие и чаша црно вино со семе од дрен, за среќа и радост во текот на цела година.

По вечерата, масата не се крева така што душите на сите починати роднини можат да слезат и да ја повратат.

Лепче со паричка

Лепчето со паричка (според некои традиции треба да биде сода) се крши и првото парче се остава за Богородица, второто е за куќата, третото за баба и така натаму се до најмалиот член на семејството. За оној што ќе му се падне паричката, годината ќе биде среќна, просперитетна и бериќетна.

На Бадник, оревите, суровата пченица и запалената свеќа се зачувани за следните темјан.

Средината на масата, традиционално се украсува со плетена кошница полна со житарици и сушено овошје.

Се верува дека на овој ден или оваа вечер треба да се врати се што е позајмено и да се смириме со сите со кои сме се расправале, за целата наредна година да помине во мир и слога. Во градовите обичајот е изменет, па така не е необично да се видат многу луѓе собрани крај црквените порти како заеднички палат бадник, се веселат и пеат православни песни.

Обичаи за Божиќ:

Божиќ е највесел православен празник со кој се слави раѓањето на Исус Христос и се слави три дена.

Божиќното утро почнува така што во рана зора се слушаат ѕвона од сите православни цркви и храмови. Се облекува свечена облека и се оди во црква на Божиќна литургија. Луѓето се поздравуваат и отпоздравуваат со зборовите Христос се роди и Вајстина се роди.

Обичај е првиот човек што ќе ни влезе дома на Божиќ да е положајник, пријател на куќата кој треба на домот и домашните да донесе здравје, среќа, благосостојба и мир.

Симболично, положајникот ги претставува тројцата мудреци кои ја следеле ѕвездата од Исток и кој родениот Исус го дарувале со темјан, злато и мириси. По тој повод, постојат многу ритуали кои положајникот ги прави – ја отвора вратата од печката или шпоретот, го распалува огнот изговорувајќи ја бројаницата: – Колку искри толку среќа, колку искри толку пари… привикувајќи така благосостојба за домот во кој дошол. Потоа, домаќинката на куќата го дарува со соодветен подарок.

Во раното божиќно утро, домаќинката меси божиќна погача, од озгора се боцка со гранче од бадник и се пече. Порано во погачите се ставало и семе од дрен, за здравје, семе од грав, пченка, пченица и делови од бадникот.

Погачата претставува дел од прославата на Божиќ и кога е печена се поставува на трпезата, се врти како колач, се полива со вино и на крај се крши на толку делови колку што има членови дома. По кршењето, следува честитање на празникот и ручек, кој е прв мрсен оброк по долгиот пост.